TÜRKLERİN İLK DİNİ OLAN GÖK, YER VE ATALAR DİNİ, UNIVERSALISM (ALEM NİZAMI)

0
360

EMEL ESİN

Türklerin ilk dîni olan gök, yer ve atalar dîni, cihanşümûl bir sistem olmak istemesi sebebi ile, Universalism veya Universism (âlem nizâmı) diye adlandırılmıştır. Universalism’in bir dîn ve bir dünya görüşü olarak başlangıcı Mîladdan önceki binyılda, henüz tamâmeıı çinlileşmemiş olan Kuzey Çinde devlet kuran (M.Ö. 1050-249), Çinlilerin ‘Chou’ dediği ve ekseriyeti proto-Türk sayılan boylar devrindendir. Mîlâd sıralarından Çin kaynaklarının verdiği bu bilgi, Chou’lardan önce Kuzey Çine hâkim olan Shang sülâlesi devrine âid yazılarda, Universalism mefhûmlarının bulun­maması ile de, teyyîd edilmiştir. Böylece Çin ve sınırlarındaki milletlerin dünya görüşünün temeli olan Universalism, yalnız Çinlilerin değil, başka milletlerin de, ve bu arada Türklerin de tevârüs ettiği bir kültür mirâsı
idi. Hattâ, universalist kosmolojinin, göçebe otağını kânâtın bir modeli sayan tasavvurlardan gelmiş bulunması imkânı üzerinde de durmuştuk. Yine de şunu ilâve edelim : geçen Bölümde de olduğu gibi, en eski kay­naklarımız Çinlilerin Mîlâd sıralarında yazdıkları eserlerdir. Fakat Chou devrinin sonundan Mîlâd sıralarına kadar Çin medeniyetinin gelişmesin­ de de, Çin sınırlarında, hattâ merkezlerinde yaşayan nice Türklerin de katkısı olmuşdu.

EMEL ESİN, İSLÂMİYETTEN ÖNCEKİ TÜRK KÜLTÜR TÂRİHİ VE İSLÂMA GİRİŞ (TÜRK KÜLTÜRÜ EL-KİTAB I, II, CİLD l/b ’ DEN AYRI BASIM, EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATBAASI İSTANBUL 1978, S. 43

Avatar

Leave a reply

Daha Fazla Oku