TÜRKİYE MASALLARINDA ŞAMANİZM ÖĞELERİ

0
241

MAGDALENA SODZAWICZNY

Türklerin İslâm-öncesi kültürünü oluşturan öğelerden en önemlisi Şamanizm
inançlarıdır. Türklerin İslâmiyet’i kabul etmesi ve ardından Anadolu’ya göçmesiyle, Şamanizm öğelerinin yerini Müslüman inançların aldığı yeni bir kültür oluşmaya başlamıştır. Ancak, yüzyıllar boyunca süren İslamlaşmaya rağmen, Şamanizm’e ait bazı eski inançların bugünlere kadar yaşadığı da görülmektedir. Türk sözlü edebiyatında ve özellikle masallarda bu inançların izlerini bulmak olanaklıdır. Nesilden nesle devredilen ve bu yüzden çok uzun bir geçmişi olan masallar, Şamanizm’e ait inançların bugün de var olduğunu araştıranlara hayli zengin malzeme sunmaktadır.

Bu tezde, Türkiye halk kültüründeki Şamanizm izleri hakkındaki çalışmalar
gözden geçirilerek Türkiye masallarındaki Şamanizm öğeleri konusu incelenmektedir. Bu konudaki çalışmaların sayısı sınırlıdır. Tezde, Şamanizm hakkındaki çalışmalardan yola çıkılarak masal metinlerinin incelemesi yapılmıştır. İslâm-öncesi inançlar açısından masal diyarının incelenmesine özel bir önem verilmiş, çalışma daha çok bu noktada yoğunlaştırılmıştır. Bu amaçla “asıl”, “yardımcı” ve “ikincil” kahramanların özellikleri, doğaüstü yetenekleri ve masallarda oynadıkları rol, şamanın benzer nitelikleri ile karşılaştırılmıştır. Bunun dışında, masallardaki kuşlar, hayvanlar ve doğaüstü hayat kaynakları ele alınmış ve bunların bazı öğelerinin eski Türk inançları kökenli olma olasılığı gösterilmiştir. Son olarak, masal evrenini oluşturan alanlar incelenmiş ve bu
alanların öğelerinin Şamanizm inançlarıyla bağdaştığı noktalar ortaya çıkarılmıştır.

Tezde, İslâm’ın Şamanizm inançlarını tamamen yok edemediği ve bu inançların Türkiye masallarında varlığını sürdürdüğü sonucuna varılmıştır.

Tamamını okumak için: TÜRKİYE MASALLARINDA ŞAMANİZM ÖĞELERİ.pdf

Leave a reply