Karakteristik Türk Motifleri

0
755

Selçuklu döneminde genelde aslı İran, Arap, Hint ve Yunan dillerinde yazılmış olan kaynaklar üzerine resim çalışmaları yapılmıştır. Kitap resimlerinde, İslam öncesinden gelen eski resim karakterlerine çok sık rastlamaktayız ancak değişik amaçlarla
kullanılan çini ve seramikler üzerinde Türk karakterlerinin önemli bir yeri vardır. Örnek olarak bir geyiğe veya dağ keçisine arkadan saldıran bir grifon veya kaplan yüzlü kanatlı bir yaratık, Hunlar döneminde çok sayıda görülen figürlerdendir. Bu
konu Selçuklu dönemindeki seramikler ve duvar kabartmalarında da defalarca çalışılmıştır.

İki başlı kartal Selçuklu döneminde çalışılan bir diğer karakteristik Türk motifidir. Eski çağlarda Sümerler ve Hititlerde de bu motife rastlanır. Sümerlerde Lagaş kentinin simgesi çift başlı kartaldır. Çift başlı kartal figürü ilk kez, MÖ 3000 sonları ve 2000 başlarında, Mezopotamya’da görülür. Daha sonra ise, bütün Orta Asya’ya yayılmıştır.

Kartal kuşlar arasında, ululuk ve yükseklik timsalidir. Bu yüzden; Türkler; kılıç kabzalarında, çift başlı kartal figürü kullanmışlardır .

İki Başlı Kartal’ın Türk mitolojisinde de önemli yeri vardır. Tanrısallaştırılan İki Başlı Kartal sağ kanadı ile güneşi, sol kanadı ile ayı kaplar. Aynı zamanda Tanrı Ülgen’in (Gök Tanrı) sembolüdür.

Türk mitolojisinde yer ile göğün arasındaki çelik kapıyı kartal tutar. İnsanlara gökyüzü ve yeryüzü yolculuklarında; refakat eden varlıklar, kuş şeklindedir.

Ancak bir görüşe göre, İslam’dan sonra bu simgenin anlamı güç ve iktidarı temsil etmekten İslamî bir anlama geçerek, ahiret ve ölümü temsil etmeye başlamıştır.

ABDURRAHMAN DEVECİ, SELÇUKLU DÖNEMİ RESİM SANATI, 5. ULUSLARARASI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI SEMPOZYUMU BİLDİRİLERİ, OĞUZLAR: DİLLERİ , TARİHLERİ VE KÜLTÜRLERİ, ANKARA / 2015, S. 37

Avatar

Leave a reply