ÇANAKKALE CEPHESİNDE ANADOLU YAKASI TOPLARI

0
335

Ahmet ESENKAYA,

Yrd. Doç. Dr., Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Çanakkale cephesinde her an nice kahramanlıklar yaşanmıştır. Bazen bu kahramanlıkların içinde çoğu zaman ikinci planda imiş gibi görünen Çanakkale Anadolu yakası Erenköy, İntepe, Karantina, Çakaltepe, Çamlık, Kumkale, Orhaniye, Cevat Paşa, Halileli ve Eskikale topları ve topçularının öyle özverili hizmetleri vardır ki; onlara da hak ettikleri yeri tahsis etmek, tarihçinin en temel görevlerinden biridir.

krupp-toplari-canakkale-savasi.jpg

Araştırmada ATASE ve BOA arşiv malzemeleri, Genelkurmay Başkanlığı’nın Çanakkale konulu üç cilt eseri ve diğer anı nitelikli kaynaklarda yararlanılmıştır.
Cephedeki diğer tabyaların yanı sıra, en az beş-altı farklı yerde konuşlandırılmış
Boğaz girişindeki Anadolu tabya ve bataryaları, Çanakkale muharebelerinin her bir aşamasında İtilafların bir taraftan su üstü kuvvetlerinin Boğaz’ı geçme teşebbüslerine karşı, muharebelerin sonuna kadar, neredeyse bir yılı aşkın, görevler ifa etmiştir. Diğer taraftan mayın arama ve tarama amaçlı tecavüzî davranışlarına karşı sürekli tetikte olunmuş, hiç vakit kaybedilmeden bu görev de hakkıyla yerine getirilmeye çalışılmıştır.

Çanakkele Top 2.jpg

Kara muharebelerine bakıldığında, kayıp verilerine göre, arazinin düz ve savun-
masız olması sebebiyle, kuzey bölgesine kıyasla en az iki kattan daha fazladır. Durumun bu kadar kritik olduğu Seddülbahir bölgesinden gelen emirler doğrultusunda –yine tüm yıla yakın– sıcak, soğuk, gece gündüz demeden, pek çok isabetli atışlar gerçekleştirmiş olması, Anadolu tabya ve bataryalarının hizmetinin kıymetini ne kadar artırdığı da ortadadır. Tüm bu hizmetleri yapan kahraman topçularımız aynı süreç içerinde Boğaz girişinden gelen ve çok tahribat veren sayısız bombardımana da göğüs ermek zorunda kalmışlardır.

Çanakkale Top 4.jpg

Yukarıdaki bahsedilen olağanüstü hizmetlerin yanı sıra daha az top mermisi harcama, karşı tarafın kaynaklarını azaltmaya zorlama, moral ve motivasyonunu bozma amaçlı pek çok farklı metotlar da başarılı şekilde kullanılmıştır. Bunlardan birisi de sahte bataryalardır. Pek çok arşiv belgelerinde, anı kitaplarında geçen, Anadolu ve Gelibolu Yarımadası Boğaz girişi sırtlarına yerleştirilen kara barut kullanılan, şiddetli sesler ve kesif dumanlar çıkaran, çoğu soba borularından yapılmış sahte bataryalar, İtilaf donanmasını defalarca yanıltmış, onları kendi üzerine çekmeyi başarmış, sık sık yer değiştirerek, sürekli savaş gemilerinin ateşlerini dağıtmış, onlara çok cephane sarf ettirmiş ve böylece öteki bataryaların tahrip olmasına engel olmuştur.

Çanakkale Top 3.jpg

Karşı tarafın Anadolu toplarının tacizleri ile ilgili çaresizliklerini bir defa daha
tekrarlamakta fayda vardır: Çanakkale muharebelerinde Fransız kuvvetleri karargâhında bulunmuş olan Fransız Charles Roux, yazısının sonunu şöyle bağlamıştır: “Anadolu yakasından atılan mermiler sebebiyle tutuşan hayvan yemi taşıyan Annam gemisini seyrederken, Albay Gouraud, General Hamilton, General Hunter Weston, Braith Waite konuşmaktaydılar. Anadolu bataryalarından çektiğimizi, İngilizlere göstermek ve ispat etmek için bundan uygun bir fırsat ve örnek olamazdı. Nitekim generaller, konuşmalarını bir süre keserek kaleden yangını seyrettiler.”

Çanakkale Top.jpg

TAMAMINI OKUMAK: Çanakkale Cephesinde Anadolu Yakası Topları (Anadolu Boğaz Giriş Tabya ve Bataryaları) .pdf

Leave a reply